Şu gün «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda sebitiň iri derýalarynyň — Amyderýanyň we Syrderýanyň suw serişdelerini rejeli ulanmak meselelerine bagyşlanan Merkezi Aziýa döwletleriniň ýokary derejeli duşuşygy geçirildi. Oňa ugurdaş ministrlikleriň ýolbaşçylary, suw hojalyk pudagynyň bilermenleri gatnaşdylar.

Sebitiň derýalarynyň suw serişdelerini rejeli we netijeli ulanmak meseleleri boýunça Merkezi Aziýa ýurtlarynyň döwletara hyzmatdaşlygyny güýçlendirmek hem-de bilelikdäki tagallalary utgaşdyrmak duşuşygyň esasy maksady bolup durýar. Suw serişdelerini netijeli ulanmak tutuş Merkezi Aziýada durnukly ösüşiň, azyk we ekologiýa howpsuzlygynyň esasy şertleriniň biridir. Howanyň ählumumy üýtgeýän, buzluklaryň ereýän we sebitiň ilatynyň barha artýan şertlerinde goňşy ýurtlaryň tagallalarynyň birleşdirilmegi möhüm ähmiýete eýedir.

Duşuşygyň dowamynda ekoulgamlara zyýan ýetirmezden sebitiň ähli ýurtlarynyň oba hojalyk pudaklaryny suw serişdeleri bilen üpjün etmek üçin, Amyderýanyň we Syrderýanyň basseýnleri boýunça gazanylan ylalaşyklary berjaý etmegiň zerurdygy nygtaldy. Türkmenistan tarapyndan halkara giňişlikde yzygiderli öňe sürülýän suw diplomatiýasy ýörelgeleriniň işjeň ornaşdyrylmagy ýokary derejeli forumyň esasy meselesi boldy. Ýurdumyz Merkezi Aziýada suw meselesiniň halkara hukugyň kadalary, özara hormat goýmak we sebitiň her bir döwletiniň bähbitlerini nazara almak arkaly çözülmelidiginden ugur alýar.

Bilermenler suw hojalyk infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmak we suw tygşytlaýjy innowasion tehnologiýalary ornaşdyrmak meselelerini içgin ara alyp maslahatlaşdylar. Hususan-da, damjalaýyn suwaryş ulgamlaryny giňden ulanmagyň, suw ýitgisini azaltmak üçin suw akabalaryny betonlamagyň, şeýle hem serhetüsti akýan derýalaryň suw akymlaryny hasaba almak işini sanlylaşdyrmagyň möhümdigi bellenildi.

Araly halas etmegiň halkara gaznasynyň hem-de döwletara utgaşdyryjy suw hojalyk Toparynyň alyp barýan işi ara alyp maslahatlaşmalaryň möhüm bölegi boldy. Foruma gatnaşyjylar bu institutlaryň guramaçylyk düzümini mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň we häzirki döwrüň ekologiýa meseleleri bilen baglylykda, olaryň alyp barýan işiniň netijeliligini ýokarlandyrmagyň zerurdygyny nygtadylar.

Topragyň şorlaşmagynyň öňüni almaga we çölleşme bilen göreşmäge gönükdirilen bilelikdäki ekologiýa taslamalaryna aýratyn üns berildi. Amyderýanyň we Syrderýanyň ýokarky akymlarynda gidroenergetikanyň we aşaky akymlarynda suwarymly ekerançylygyň bähbitlerini utgaşdyrýan toplumlaýyn çemeleşmäni ulanmagyň zerurdygy nygtaldy.

Duşuşyga gatnaşyjylar Türkmenistanyň Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça sebit merkezini döretmek baradaky başlangyjynyň ähmiýetini nygtadylar. Bilelikdäki ylmy we tehnologik binýat howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly ilata we oba hojalygyna ýetirilýän ýaramaz täsirleri peseltmäge mümkinçilik berer.

Çärä gatnaşyjylar forumyň guramaçylyk derejesine ýokary baha berip, Awazada döredilen şertleriň netijeli pikir alyşmaga ýardam berendigini nygtadylar. Hazar deňziniň türkmen kenarynyň ekologiýa taýdan arassalygy we «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynyň döwrebap infrastrukturasy myhmanlarda uly täsir galdyrdy.

Duşuşygyň dowamynda kabul edilen çözgütler we ylalaşylan çemeleşmeler Amyderýanyň we Syrderýanyň basseýnlerinde uzak möhletli suw we ekologiýa durnuklylygyny üpjün etmegiň ýolunda möhüm ädim bolar. Duşuşygyň netijeleri bolsa Merkezi Aziýa ýurtlarynyň arasynda hoşniýetli goňşuçylygy we strategik hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de çuňlaşdyrmak üçin ygtybarly binýat bolup hyzmat eder.